“Positieve gezondheid is het kompas voor het werk van Omring”

“Positieve gezondheid is het kompas voor het werk van Omring”

Datum: 20 mei 2016
jolanda_buwalda_zorgenz

Jolanda Buwalda, lid van de raad van bestuur van Omring. (Foto: Omring)

Hoe krijgen we positieve gezondheid in ons DNA? Welke instrumenten en welk gedrag passen daarbij? Welke interventies kunnen we met elkaar verbinden? Omring uit Noord-Holland is een van de acht organisaties die samen met Machteld Huber, arts en onderzoeker die positieve gezondheid (inter)nationaal op de kaart heeft gezet, en Vilans, gaat werken volgens de visie van dit nieuwe concept van gezondheid.

“We weten ons omringd door deskundige mensen die staan voor een kanteling in onze maatschappij, door de grand dame van positieve gezondheid”, zei Jolanda Buwalda (foto), lid van de raad van bestuur van Omring, bij de kick-off van het project. Ze liet weten blij te zijn dat Machteld Huber zelf de medewerkers van Omring in werksessies gaat trainen. Waarom gaat Omring hiermee aan de slag? “Positieve gezondheid is de kapstok in onze strategie, het kompas waarmee we ons werk willen vormgeven. Niet omdat het een hype is, waar we wel door beïnvloed worden, maar omdat onze kernwaarden samenkomen in het fundament van positieve gezondheid. Persoonlijk zorg en aandacht, dat willen we voor onze cliënten voor elkaar krijgen. Vanuit die optiek willen we van betekenis zijn.” Volgens Buwalda doet het er niet toe van welk domein iemand is, de cure, care of welzijn. “Daar gaan we het niet over hebben, wel over hoe we samen de inhoud van de zorg vorm geven.”

Concept past goed bij wijkverpleegkundig profiel
Buwalda hoopt dat iedereen in gewone mensentaal blijft praten. “Het is de kunst om elkaar te blijven verstaan en het concept van positieve gezondheid te laten werken. We zullen moeten zoeken: wat is de vraag achter de vraag, wat is het doel van de cliënt om meer levensvreugde te krijgen?” Positieve gezondheid past volgens Buwalda ook goed in het wijkverpleegkundig profiel.

Kun je omgaan met wat het leven je aanbiedt?
Machteld Huber van het Institute of Positive Health (IPH) legde uit hoe zij vanuit een nieuw concept van gezondheid kwam tot positieve gezondheid. We staan voor grote veranderingen in de zorg: minder ziekenhuizen, verschuiving van specialistische zorg naar geïntegreerde eerstelijns zorg en zorgverleners die meer bij mensen thuis komen. “De grootste verandering is dat mensen meer voor zichzelf zorgen, ze houden zelf hun gezondheid op peil en kunnen met hun ziekte omgaan.” De klassieke definitie uit 1948 van gezondheid van de World Health Organization (WHO) volstaat niet meer. “Mensen krijgen chronische ziekten en leven langer. Het gaat nu om vragen als: hoe bevorder je veerkracht? Kun je omgaan met wat het leven je aanbiedt?”

machteld_huber_zorgenz

Machteld Huber, arts en onderzoeker, Institute of Positive Health. (Foto: Jurjen Poels)

Gezondheid gaat over het hele leven
Huber heeft kwalitatief en kwantitatief onderzoek onder zeven stakeholders in de zorg, onder wie artsen en patiënten, uitgevoerd. “Patiënten zeggen: Gezondheid gaat over het hele leven. Het is een dogma in de zorg: we zetten de patiënt centraal. Dat betekent dus dat je de brede visie van de patiënt over gezondheid serieus moet nemen.” Huber heeft zes hoofddimensies geformuleerd: Lichaamsfuncties, Mentale functies en -beleving, Spirituele dimensie, Kwaliteit van leven, Sociaal-maatschappelijke participatie en Dagelijks functioneren. Cliënten zijn in staat daar een oordeel over te geven, samen met de zorgverlener. Die kan vragen wat de cliënt zou willen veranderen in plaats van zeggen dat een bepaalde score op een domein beter moet. “Het werkt beter om aan te sluiten bij de motivatie en belangstelling van de cliënt. Je moet het zien als een middel tot, opdat iemand kan doen wat hij of zij belangrijk vindt”, aldus Huber. Zingeving is volgens haar de sterkste gezondmakende factor.
Huber benadrukte dat een leefstijlverandering ook kan plaatsvinden bij iemand met een lage SES, als er maar contact tot stand komt met wat voor die persoon echt belangrijk is. “Waar vindt iemand de kracht om op gang te komen, om bijvoorbeeld van een verslaving af te komen, daar moet het gesprek over gaan.” Begeleiding op maat blijft belangrijk, want niet iedereen beschikt over dezelfde vermogens.

Samen zoeken naar passende samenwerkingsvorm
Samen met zorgverzekeraar VGZ gaat Huber een scoringsinstrument ontwikkelen. In een aantal proeftuinen wordt met financiële steun van zorgverzekeraar CZ geëxperimenteerd met positieve gezondheid. “Het gaat om het zoeken naar een passende samenwerkingsvorm. Het is niet meer alleen medisch, de dokter moet gaan samenwerken met andere disciplines. Ik krijg soms als kritiek te horen: je medicaliseert het leven. Maar dat is het niet.” Het is belangrijk dat de medewerkers zelf eerst vertrouwd raken met het concept van positieve gezondheid en de visie erachter. “Ze moeten multi-factorieel leren denken, goede intakes kunnen afnemen zodat ze erachter komen wat iemands vraag is. Het is een instrument dat mensen bij zichzelf kunnen toepassen. Er zijn al bedrijven die het concept gebruiken.”
Machteld Huber maakte bij Omring bekend dat er ook gewerkt wordt aan een Kindertool in samenwerking met de Gezonde Schoolbeweging. Hoe maak je kinderen veerkrachtiger? “Bij het bevorderen van een veerkrachtig en betekenisvol leven is ook de omgeving van belang. Hoe ziet de wijk eruit, de stad? Ik ben dan ook blij dat architecten en stedenbouwkundige hier steeds meer aandacht voor krijgen.”

stannie_driessen_zorgenz

Stannie Driessen, programmaleider Advies & Implementatie bij Vilans. (Foto: Studio Oostrum)

We moeten het wiel nog uitvinden
“We gaan niet opnieuw het wiel uitvinden, we moeten het wiel nog uitvinden”, stelde Stannie Driessen, programmaleider Advies & Implementatie bij Vilans. Aan de slag gaan met positieve gezondheid betekent een nieuwe manier van kijken naar werk en functioneren. Ze gaf haar verhaal een persoonlijk tintje door over haar moeder te vertellen. “Zij was dement en zat in een verpleeghuis. Ik heb haar de zes domeinen laten beoordelen, later nog een keer toen haar situatie was achteruit gegaan. Het bijzondere was dat mijn moeder zelf anders over haar situatie oordeelde. Ze zei: Ik bepaal nog steeds wanneer ik naar buiten ga.” Driessen legde kort uit dat gestart wordt met twee teams. De medewerkers krijgen een training in het voeren van echte gesprekken en de cliënt en de familie worden toegerust om deze gesprekken te kunnen voeren. Er wordt veilig geleerd van fouten en van wat niet werkt. “Het is niet allemaal nieuw, maar we gaan kijken hoe we bepaalde zaken integreren in wat er al is. Hoe sluit positieve gezondheid aan bij OMAHA?”

Vooral leren door te doen
Omring start op enkele plekken, waar de energie zit. Er is geen strak uitrolplan en er is aandacht voor verbinding in de keten en samenleving. Het is vooral leren door te doen. Er zijn twee scan-bijeenkomsten geweest. Daaruit is onder meer gebleken dat de teams meer moeten samenwerken en dat er behoefte is aan meer contact tussen de medewerkers onderling. Er is behoefte aan eenheid van taal en plan en er moet aandacht zijn voor de rol van de huisarts bij het werken volgens positieve gezondheid. Of zoals iemand het formuleerde: “We zijn nog te veel gericht op het handelen in plaats van op het zijn.”

Deze omschakeling begint bij enthousiasme
Uit de woorden van Machteld Huber wordt duidelijk dat alles op z’n kop gaat. “Positieve gezondheid is iets wat je moet willen. Het is geen trucje maar iets van jezelf. Je moet het vanuit je eigen motivatie vorm geven. Deze omschakeling begint bij enthousiasme. Je moet goed beseffen wie er tegenover je zit en wat deze cliënt op welk domein zou willen.” Een huisarts vertelde haar onlangs dat de consulten minder vastlopen. “Er komen allerlei factoren tevoorschijn die eerst opgeheven moeten worden, voordat ik aan het medische probleem toe kom. Zo geef je die aspecten de kans om aan de orde te laten komen in plaats van je alleen te richten op bijvoorbeeld een hoge bloeddruk.” Huber weet steeds meer diverse mensen uit de zorg voor haar visie te winnen, ook VWS. “Alleen beleidsmakers worstelen ermee, die beginnen meteen over de controle uit angst dat ze die verliezen.”

Corina de Feijter

 

Gerelateerde berichten

Author: Zorgenz

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *